Prawnicy zajmujący się obroną w sprawach karnych rozszerzyli 19 października protest przeciwko nowym zasadom wynagradzania za państwową pomoc prawną. Działania obejmują teraz więcej rodzajów postępowań i mogą powodować kolejne odroczenia w irlandzkich sądach.
Protest obejmuje kolejne sprawy
W proteście uczestniczą solicitors, czyli prawnicy, którzy bezpośrednio prowadzą sprawy klientów i reprezentują ich przed sądem.
Od 19 października ich działania obejmują również sprawy osób przebywających w areszcie, postępowania dotyczące dzieci oraz obronę karną opłacaną bezpośrednio przez klienta. Wcześniej protest dotyczył przede wszystkim części oskarżonych pozostających na wolności za kaucją.
Prawnik reprezentujący osobę w areszcie nie może jednak sam zdecydować o wycofaniu się ze sprawy. Potrzebna jest zgoda sądu, a sędzia musi uwzględnić sytuację oskarżonego oraz skutki ewentualnej zmiany reprezentacji.
Czym jest Criminal Legal Aid?
Źródłem sporu są zasady Criminal Legal Aid, czyli państwowej pomocy prawnej w sprawach karnych.
Sąd może przyznać takie wsparcie osobie oskarżonej, która nie ma wystarczających środków na pokrycie kosztów obrony. Przy podejmowaniu decyzji bierze również pod uwagę charakter zarzutów i to, czy zapewnienie pomocy prawnej jest konieczne dla właściwego przebiegu postępowania.
Po jej przyznaniu wydawany jest certyfikat potwierdzający, że koszty reprezentacji prawnej pokryje państwo.
Nowy sposób wynagradzania obowiązuje od lipca
Od 1 lipca 2026 roku w District Court, czyli sądzie najniższego szczebla w irlandzkim systemie sądownictwa, obowiązują nowe zasady wynagradzania prawników pracujących w ramach Criminal Legal Aid.
Podstawowa stawka wynosi €520 za sprawę. Wcześniej wysokość wynagrodzenia była w większym stopniu uzależniona od liczby stawiennictw prawnika przed sądem.
Kwota może zostać wypłacona w dwóch częściach: €320 na początku oraz pozostałe €200 po zakończeniu postępowania albo po upływie 12 miesięcy od przydzielenia prawnika – w zależności od tego, co nastąpi wcześniej.
Prawnicy chcą zmian w zasadach płatności
Uczestnicy protestu uważają, że jedna stawka nie zawsze odpowiada rzeczywistemu nakładowi pracy, zwłaszcza w bardziej skomplikowanych postępowaniach wymagających wielu rozpraw.
Domagają się m.in. możliwości przyznania dodatkowego certyfikatu pomocy prawnej, gdy postępowanie wymaga ponad dziesięciu stawiennictw przed sądem.
Chcą także możliwości wydawania oddzielnych certyfikatów w określonych przypadkach, gdy zarzuty wobec tej samej osoby trafiają do sądu w różnych terminach. Proponowany limit to pięć takich certyfikatów na jednego oskarżonego w danym sądzie tego samego dnia.
Ministerstwo broni nowych zasad
Irlandzkie Ministerstwo Sprawiedliwości przekonuje, że zmiany miały uprościć rozliczenia i ograniczyć system, w którym wysokość wynagrodzenia była związana z liczbą rozpraw.
Według danych resortu około 75% zakończonych postępowań objętych nowymi zasadami wymagało tylko jednego stawiennictwa przed sądem, a niemal wszystkie zakończyły się w ciągu maksymalnie pięciu.
Ministerstwo podało również, że z nowych zasad korzysta ponad 150 prawników. Od ich wprowadzenia wydano prawie 3,5 tys. certyfikatów pomocy prawnej o łącznej wartości około €1,7 mln.
Co protest oznacza dla sądów?
Wycofywanie usług przez część prawników już wcześniej prowadziło do odraczania rozpraw. Rozszerzenie protestu zwiększa ryzyko, że kolejne postępowania nie odbędą się w pierwotnie wyznaczonych terminach.
Nie oznacza to jednak zatrzymania pracy wszystkich sądów karnych. Nie każdy prawnik bierze udział w proteście, a dalszy przebieg konkretnej sprawy zależy m.in. od dostępności reprezentacji prawnej oraz decyzji sędziego.
Istotny dla dalszego przebiegu sporu może być wyrok High Court, jednego z irlandzkich sądów wyższych. Rozstrzygnięcie w sprawie dotyczącej legalności nowych zasad wynagradzania ma zostać ogłoszone 3 listopada 2026 roku.
Źródła i data weryfikacji
Źródła: RTÉ News, Department of Justice, Houses of the Oireachtas
Data weryfikacji: 19 października 2026
Zauważyłeś błąd? Napisz do redakcji: [email protected]
