Podczas szczytu w Brukseli 20 listopada 2026 roku Unia Europejska i Zjednoczone Królestwo zakończyły negocjacje trzech porozumień. Dotyczą one handlu produktami rolno-spożywczymi, emisji gazów cieplarnianych oraz nowego programu wyjazdów dla młodych ludzi.
To kolejny etap współpracy po Brexicie, czyli wyjściu Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej w 2020 roku.
Mniej kontroli przy przewozie żywności
Obecnie firmy przewożące żywność między Wielką Brytanią a państwami UE muszą spełniać dodatkowe wymagania dotyczące dokumentów i kontroli granicznych.
Nowe porozumienie sanitarne i fitosanitarne (SPS), dotyczące bezpieczeństwa żywności oraz zdrowia zwierząt i roślin, ma uprościć te zasady.
Wielka Brytania dostosuje odpowiednie przepisy do unijnych norm. Dzięki temu większość objętych umową dostaw mięsa, nabiału, ryb i produktów roślinnych będzie mogła przekraczać granicę bez obecnie wymaganych zaświadczeń i rutynowych kontroli.
Nadal będą jednak obowiązywać przepisy celne, w tym obowiązek zgłaszania przewożonych towarów.
Co porozumienie oznacza dla Irlandii?
Zjednoczone Królestwo pozostaje najważniejszym zagranicznym rynkiem dla irlandzkiej żywności, napojów i produktów ogrodniczych.
Według Bord Bia, irlandzkiej agencji promocji żywności, wartość tego eksportu wyniosła w 2025 roku €6,7 mld, o 14% więcej niż rok wcześniej.
Uproszczenia mogą pomóc producentom, eksporterom i firmom transportowym, ograniczając czas oraz wydatki związane z odprawami.
Zmiany obejmą również Irlandię Północną, gdzie część towarów przywożonych z Wielkiej Brytanii podlega obecnie kontrolom w portach.
Wynika to między innymi z porozumienia windsorskiego, które reguluje handel po Brexicie i pozwala utrzymać otwartą granicę między Republiką Irlandii a Irlandią Północną.
Nowe ustalenia mają ograniczyć wiele z tych kontroli. Nie wiadomo jednak, czy oszczędności przedsiębiorców przełożą się na niższe ceny żywności w irlandzkich sklepach.
Zmiany w przemyśle i nowy program dla młodych
Drugie porozumienie przewiduje połączenie unijnego i brytyjskiego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych.
Firmy objęte tymi zasadami muszą posiadać uprawnienia do emitowania określonych ilości gazów, na przykład dwutlenku węgla. Mogą je kupować i sprzedawać.
Połączenie systemów ma ułatwić handel oraz pozwolić uniknąć części dodatkowych opłat granicznych związanych z emisjami powstającymi podczas produkcji towarów, między innymi stali i aluminium.
Trzecie porozumienie dotyczy programu Youth Experience Scheme, przeznaczonego dla osób w wieku od 18 do 31 lat.
Uczestnicy będą mogli pracować, studiować, podróżować, wykonywać wolontariat lub wyjeżdżać jako au pair, czyli opiekunowie dzieci mieszkający u rodzin goszczących.
Program przewiduje po 100 tys. miejsc rocznie dla obywateli UE i Zjednoczonego Królestwa. Będzie dostępny także dla uprawnionych Polaków, jeżeli Polska przystąpi do programu.
Początkowe zezwolenie na pobyt ma obowiązywać przez dwa lata, z możliwością przedłużenia o kolejny rok. Uczestnicy nie uzyskają prawa do świadczeń socjalnych ani możliwości sprowadzania osób pozostających na ich utrzymaniu w ramach programu.
Kiedy nowe zasady wejdą w życie?
Porozumienie dotyczące handlu żywnością ma zacząć obowiązywać 1 marca 2028 roku.
Połączenie unijnego i brytyjskiego systemu handlu uprawnieniami do emisji również zaplanowano na 2028 rok. Brytyjski rząd wskazuje 1 stycznia 2028 roku jako planowany termin uruchomienia połączonych systemów.
Program dla młodych ludzi ma zostać prawnie wdrożony najpóźniej w 2028 roku. Pierwsze wyjazdy przewidziano nie później niż w styczniu 2030 roku.
Pozostaje jednak nierozstrzygnięta kwestia czesnego, czyli opłat za studia dla obywateli UE w Zjednoczonym Królestwie i odwrotnie. Strony wyznaczyły sobie sześć miesięcy na osiągnięcie porozumienia.
Spór może opóźnić zatwierdzenie pozostałych umów. Według ustaleń „The Guardian” instytucje unijne traktują wszystkie cztery porozumienia jako wspólny pakiet, podczas gdy rząd brytyjski podkreśla odrębność trzech głównych umów.
Na 21 listopada 2026 roku trzy główne porozumienia nie zostały jeszcze formalnie podpisane. Planowane terminy zależą od zakończenia wymaganych procedur prawnych.
Do czasu wejścia nowych zasad w życie firmy prowadzące handel z Wielką Brytanią muszą nadal stosować dotychczasowe przepisy.
Źródła i data weryfikacji
Źródła: Rada Europejska, GOV.UK, Bord Bia, The Guardian.
Data weryfikacji: 21 listopada 2026 r.
Zauważyłeś błąd? Napisz do redakcji: [email protected]