Pracownicy, których warunki zatrudnienia przewidują obowiązkowe odejście przed osiągnięciem wieku uprawniającego do państwowej emerytury, mają teraz dodatkową ochronę. W określonych sytuacjach mogą poinformować pracodawcę, że chcą pozostać w pracy dłużej.
Dlaczego 29 września jest ważną datą?
Employment (Contractual Retirement Ages) Act 2025 wszedł w życie 29 czerwca 2026 roku.
Osoba, która chce skorzystać z nowych przepisów, musi co do zasady zawiadomić pracodawcę co najmniej trzy miesiące przed osiągnięciem umownego wieku emerytalnego.
Oznacza to, że 29 września 2026 roku jest pierwszą datą, do której nowe zasady mogą mieć zastosowanie.
Wiek uprawniający do State Pension, czyli państwowej emerytury w Irlandii, wynosi obecnie 66 lat.
Kogo dotyczą nowe przepisy?
Nowe prawo może dotyczyć osób, których warunki zatrudnienia przewidują obowiązkowe odejście z pracy przed ukończeniem 66 lat i które zakończyły już okres próbny.
Chodzi o tzw. umowny wiek emerytalny. Jest to wiek określony w warunkach zatrudnienia, po osiągnięciu którego pracownik ma zakończyć pracę u danego pracodawcy. Nie należy go mylić z wiekiem uprawniającym do State Pension.
Przykładowo osoba, której umowa przewiduje zakończenie pracy po ukończeniu 65 lat, może poinformować pracodawcę, że chce pozostać w zatrudnieniu dłużej, maksymalnie do osiągnięcia wieku uprawniającego do państwowej emerytury.
Skorzystanie z tego prawa nie jest obowiązkowe. Kto chce odejść w terminie określonym w umowie, nadal może to zrobić.
Ustawa nie obejmuje natomiast sytuacji, w których maksymalny wiek zatrudnienia lub okres służby wynika bezpośrednio z innych przepisów prawa.
Jak poinformować pracodawcę?
Zawiadomienie musi mieć formę pisemną. Należy w nim wskazać, że pracownik nie zgadza się na odejście w terminie wynikającym z umowy i chce skorzystać z prawa do pozostania w zatrudnieniu dłużej.
Co do zasady dokument trzeba przekazać nie wcześniej niż 12 miesięcy i nie później niż trzy miesiące przed osiągnięciem umownego wieku emerytalnego.
Jeżeli warunki zatrudnienia wymagają zawiadomienia z wyprzedzeniem dłuższym niż trzy miesiące, obowiązuje ten termin albo sześć miesięcy — w zależności od tego, który okres jest krótszy.
Workplace Relations Commission (WRC), czyli irlandzka instytucja zajmująca się prawami w miejscu pracy i sporami pracowniczymi, udostępniła również wzory dokumentów pomocnych przy korzystaniu z nowych zasad.
Czy pracodawca może odmówić?
Nowe przepisy nie oznaczają automatycznego prawa do pozostania na stanowisku do 66. roku życia.
Jeżeli pracodawca chce utrzymać wcześniejszy termin wskazany w umowie, musi wykazać, że taka decyzja ma obiektywne i racjonalne uzasadnienie oraz służy zgodnemu z prawem celowi.
Musi również wykazać, że wcześniejsze zakończenie pracy jest rzeczywiście potrzebne do osiągnięcia tego celu.
Kodeks WRC wskazuje, że w określonych przypadkach mogą być brane pod uwagę m.in. kwestie bezpieczeństwa, planowania zatrudnienia, struktury wieku załogi czy możliwości awansu innych pracowników. Każdy przypadek powinien być jednak oceniany indywidualnie.
Jeżeli pracodawca podtrzymuje wcześniejszy termin, musi w ciągu miesiąca od otrzymania zawiadomienia przekazać pracownikowi pisemną odpowiedź wraz z uzasadnieniem.
Pracownik jest chroniony przed działaniami odwetowymi
Pracodawca nie może karać osoby zatrudnionej za skorzystanie z nowych przepisów.
Za działania odwetowe ustawa uznaje m.in. zwolnienie, degradację, obniżenie wynagrodzenia, niekorzystną zmianę godzin lub miejsca pracy, zastraszanie, dyskryminację czy pozbawienie możliwości awansu.
Osoba, która uważa, że jej prawa zostały naruszone, może złożyć skargę do Workplace Relations Commission.
Co do zasady należy zrobić to w ciągu sześciu miesięcy od naruszenia. W uzasadnionych przypadkach termin może zostać przedłużony do 12 miesięcy.
W zależności od okoliczności WRC może m.in. nakazać przywrócenie do pracy lub ponowne zatrudnienie. Możliwe jest również przyznanie odszkodowania do równowartości 104 tygodni wynagrodzenia albo €40,000 — w zależności od tego, która z tych wartości jest wyższa.
Co to oznacza w praktyce?
Osoby zbliżające się do wieku określonego w warunkach zatrudnienia powinny odpowiednio wcześniej sprawdzić swoje dokumenty i termin wymagany na złożenie pisemnego zawiadomienia.
Nowe przepisy nie likwidują umownego wieku emerytalnego. Ograniczają jednak możliwość jego automatycznego zastosowania wobec pracownika, który chce pozostać w zatrudnieniu do wieku uprawniającego do State Pension.
Źródła i data weryfikacji
Źródła: WRC; Department of Enterprise; Irish Statute Book
Data weryfikacji: 29 września 2026
Zauważyłeś błąd? Napisz do redakcji: [email protected]
